Logo ijsselenlekstreek.nl


Koekoekman ( Foto:Ton Bos)
Koekoekman ( Foto:Ton Bos)

Natuur dichtbij huis; 2017 is het jaar van de koekoek

Regio - Sovon en Vogelbescherming hebben 2017 uitgeroepen tot het jaar van de Koekoek, om aandacht te vragen voor deze bijzondere soort. Een mooie aanleiding om iets te vertellen over de boeiende 'wapenwedloop' tussen de koekoek en zijn waardvogels…

Door Jaap Graveland

Het verhaal is bekend: een koekoeksvrouwtje laat haar eieren door een andere soort uitbroeden (die heten waardvogels), en speelt dat klaar doordat ze bijna identieke eieren legt.
Maar het verhaal gaat veel verder. De waardvogel heeft zich aangepast aan de koekoek door eieren te leggen met pigmentvlekken en doordat elk vrouwtje eieren legt met haar eigen karakteristieke patroon, waardoor eieren in een legsel heel veel op elkaar lijken, maar tussen legsels verschillen. Daardoor kan de koekoek nooit helemaal identieke eieren leggen. En dat is belangrijk want het waardvogelvrouwtje let heel goed op en verwijdert afwijkende eieren. Dat doet ze vaker als ze een koekoek vlak bij haar nest ziet. Waardvogels waarschuwen elkaar ook als ze een koekoek zien. En een gewaarschuwd vrouwtje, ook al heeft ze de koekoek zelf niet gezien, gooit vaker een koekoeksei uit haar nest dan een niet gewaarschuwd vrouwtje.


Het koekoeksvrouwtje heeft zich daar weer aan aangepast door zich nauwelijks te laten zien en horen (het bekende 'koekoek!' is van de mannetje) en haar ei in 10-20 seconden te leggen.
En de strijd gaat nog steeds door. Bij de koekoek is een zeldzame bruine kleurvorm ontstaan. Normale koekoeken zijn grijsblauw. Waardvogels letten veel minder goed op hun eieren bij een bruine dan bij een grijze koekoek in de buurt. Deze bruine vorm neemt daardoor lokaal toe. Vroeg of laat zullen de waardvogels zich ook daar wel weer aan gaan aanpassen.


Koekoeksvrouwtjes moeten tientallen nesten in de gaten houden om op het juiste moment te kunnen toeslaan. En ze zijn gespecialiseerd in één soort waardvogel. Ze kiezen voor algemene soorten, in Nederland vooral de heggenmus, witte kwikstaart en kleine karekiet. Bij ons vindt je de koekoek vooral in de Krimpenerhout en langs de oevers van de Lek. Reacties kunnen gestuurd worden naar column@nvwk.nl.

Reageer als eerste
Meer berichten