Foto: Hans Stoel

Natuur in de Krimpenerwaard: Oost west, thuis niet altijd het best

Krimpenerwaard - Deze maanden keren de trekvogels weer een voor een terug uit het zuiden. Vaak vestigt een vogel zich op exact dezelfde plek als het jaar ervoor. Waarom eigenlijk, en is dat wel altijd een goed idee?

Door Jaap Graveland

De tjiftjaf, zwartkop en zwarte roodstaart zijn de eerste, zij arriveren in de loop van maart. De spotvogel en bosrietzanger sluiten begin mei de rij.

Het is een bekend fenomeen dat vogels vaak terugkeren op de plek waar ze het jaar ervoor zijn geboren of hebben gebroed. Dat heet plaatstrouw. Onderzoek aan vogels die door kleurringen aan de poten individueel herkenbaar zijn maakte duidelijk waaróm vogels plaatstrouw zijn. Een vogel die een nieuw territorium bezet leert daar in de loop van de tijd steeds sneller voedsel te verzamelen. Hij vindt in zijn eigen territorium daardoor meer voedsel dan daarbuiten. Gewoon omdat hij de beste plekjes leert kennen. Belangrijk, want veel vogels kunnen maar een dag zonder eten.

Maar dat leren kost wel tijd. Bij territoriumgevechten vecht een territoriumeigenaar daarom feller dan een indringer. Logisch, hij heeft immers meer te verliezen. En dus maakt een indringer vaak geen kans en blijft de plaatstrouwe vogel waar hij is.

Maar de individuen van een soort gedragen zich niet allemaal hetzelfde. Dat is uitgebreid onderzocht aan de koolmees. Er blijken ondernemende en behoudende individuen te zijn, en dat is deels erfelijk bepaald. De ondernemers leren sneller en zoeken sneller nieuwe plekken op dan de behoudenden. Hoe kunnen die zich dan handhaven? Dat bleek uit onderzoek op de Veluwe. Behoudende mezen blijven 's winters in het bos, ondernemers trekken naar de pindaslingers in de stad. In jaren met veel beukenoten of in een milde winter is de overleving van de behoudenden groter, want de ondernemers vinden in hun nieuwe omgeving vaak minder voedsel. Maar in koude winters zonder beukenoten zijn de stadsvogels juist in het voordeel. Zo blijven beide soorten gedrag in de populatie. Soms is het dus beter om geen huismus te zijn.

Meer weten?

Jaap Graveland van de Natuur- en Vogelwerkgroep Krimpenerwaard (NVWK) schrijft regelmatig een artikel voor de IJssel- en Lekstreek. Wil je meer weten? Kijk dan op de website www.nvwk.nl of op facebook.com/denvwk. Houd de agenda in de gaten voor activiteiten, ook niet-leden zijn welkom. Wil je lid worden, ga dan naar https://www.nvwk.nl/de-vereniging/lid-worden. Reacties kun je mailen naar column@nvwk.nl.

Meer berichten