De onvolwassen nimf (links) en volwassen bloedcicade (Cercopis vulnerata), een algemene soort schuimcicade.
De onvolwassen nimf (links) en volwassen bloedcicade (Cercopis vulnerata), een algemene soort schuimcicade. (Foto: pr)

Natuur in de Krimpenerwaard: Ze zijn er weer, die klodders spuug

Hij is niet nuttig, hij ziet er niet spectaculair uit, en je ziet hem nauwelijks, de schuimcicade. Maar het is een heel bijzonder insect.

Jaap Graveland

Krimpenerwaard - Ze zijn er weer: klodders spuug op de planten. Ze worden gemaakt door de larve van de schuimcicade. Deze insecten hebben een onvolledige gedaanteverwisseling. Dat betekent dat de larve – die heet in dit geval nimf - bij elke vervelling meer op een volwassen dier gaat lijken. Heel anders dan bij een volledige gedaanteverwisseling, zoals die van rups naar vlinder.

Schuim

De larven leven van plantensappen en zetten een deel daarvan om in schuim. Daarin verstoppen ze zich om roofinsecten en vogels te ontlopen. De vraag is: waarom verdrinken de larven niet in hun eigen spuug? Er werd altijd gedacht dat de larven hun zuurstof uit de luchtbelletjes in het spuug halen.

Maar recent is ontdekt dat ze het anders doen: in hun achterlijf hebben ze een soort rietje, een snorkel die ze buiten het spuug steken om zuurstof uit de lucht te halen. Bij gevaar trekken ze hun snorkel in. Het blijkt dat ze dat maximaal 70 seconden kunnen doen, daarna moeten ze weer lucht happen.

Snorkel

Voor de korte periode vóór de laatste vervelling, dus die tot volwassen dier, moesten ze iets anders verzinnen omdat hun achterlijf verhardt en ze geen snorkel meer buiten kunnen steken. Ze zijn nog wel kwetsbaar en blijven dus in het schuim. Ze prikken dan de luchtbelletjes kapot te zodat een grote luchtbel ontstaat. Daar halen ze tijdelijk zuurstof uit, totdat de vervelling voltooid is.

Ook het volwassen dier is bijzonder. Het weegt 12 mg, is 6 mm lang, maar kan 70 cm hoog springen en haalt in enkele milliseconden vanuit stilstand een snelheid van 4 m per seconde. Hij kan dit omdat hij grote spieren in de achterpoten heeft, en een springveer spant. Dat doet hij door de achterpoten onder het paar middelste poten te haken en de spieren aan te spannen. Bij het loslaten schieten de achterpoten uit als een veer. Zo ontsnapt de cicade aan gevaar.

Meer weten?

Jaap Graveland van de Natuur- en Vogelwerkgroep Krimpenerwaard (NVWK) schrijft regelmatig een artikel voor de IJssel- en Lekstreek. Wil je meer weten? Kijk dan op de website www.nvwk.nl of op facebook.com/denvwk. Houd de agenda in de gaten voor activiteiten, ook niet-leden zijn welkom. Wil je lid worden, ga dan naar https://www.nvwk.nl/de-vereniging/lid-worden. Reacties kun je mailen naar column@nvwk.nl

Meer berichten